28.2.05

Navegando no cuadrilátero

O ben pensante star system ianqui premiou con acerto o último traballo de Clint Eastwood, un filme de perdedores. Cando o fun ver, quedeime con esas palabras que repetía o boxeador retirado interpretado por Morgan Freeman: No boxeo todo vai ao revés. Para golpear co puño dereito hai que virar o pé contrario e botar todo o corpo para a esquerda, para golpear co puño esquerdo é o pé dereito o que hai que virar e botar todo o corpo para ese lado.
Esquerda-dereita, dereita-esquerda.
Leo as polémicas declaracións de X.M. Beiras -probablemente inoportunas, pero evidencia ao fin e ao cabo das tensións internas- e os comentarios xerados por elas, e tamén me pregunto dende a cómoda e incompleta posición do observador ¿cara onde vai e cara onde quere ir o Bloque?
¿Seguir sendo unha fronte de partidos con mensaxes discordantes, constituirse nun único partido en detrimento da súa pluralidade, manterse fieis a ideais históricos coa eiva de acadar un teito eleitoral mais limitado, ou modular unha mensaxe moderada tratando de abarcar mais espectro social pero traizoando os principios? ¿Cómo se pode golpear mellor?
¿Cara onde convén abalar para non ficar noqueados?
O boxeo tal como o conta Eastwood funciona como o temón dun barco. Para onde sexa que decidan bogar, espero que toda a xente que integra o Bloque ainda sega a estar no mesmo barco, porque remando en direccións diferentes corremos o risco de irmos a pique.

26.2.05

Conto de inverno

O mundo faise vello
e neva

Manuel Rivas

Neste desleixado país de uralita e eucaliptos, no que a vertebración do territorio e a ordeación urbanística forma parte do xénero literario da ciencia-ficción, ainda quedan recunchos onde é posible sen moito esforzo, conseguir soñar.
Andei hoxe por esa pequena Irlanda que é a comarca do Deza. Terra de outeiros fríos e abombados, aldeas e casas espalladas, prados xugosos, verdes, inzados de vacas, valados de pedra e musgo, retortos carballos pelados, e mulleres conductoras de tractores.
Ao chegar ao "famoso" monte Faro sucede o que lle pasou a aquel cartógrafo inglés na aldea galesa da película: súbese un outeiro e báixase unha montaña, pois o que se ve desde arriba é espectacular. Ao oeste todo o Deza, a Terra de Montes e a comarca de Santiago; ao norte Agolada, Palas de Rei e o monte Farelo; ao sur os montes que arrodean e agachan ao mosteiro de Oseira; ao sur-leste Cabeza de Manzaneda e o intuido Sil; ao leste, tra-los concellos de Carballedo e Chantada, saltando o Miño, o amplo val de Lemos cercado polas montañas nevadas do Incio e do Courel.
A vista éncheme o ollo e mailo espíritu, pero tra-lo efecto post-referendum, sorrío pensando que Galiza é como unha droga dura: tenme enganchado e eu quéroa ben, pero se non a deixo un pouco, acaba comigo.

Neste meu periplo, pasando Lalín -lugar sen par, onde o polígono industrial é mais bonito e está mellor feito que a propia vila-, as folerpas comezaron a facerme compaña. Deixábanse cair contra o cristal do meu coche, e facíanme lembrar outra película, ésta unha das miñas favoritas: The Dead, de John Huston.
A historia, baseada nun relato de James Joyce integrado no seu Dubliners, é a descripción dunha cea familiar de noiteboa, nunha Irlanda melancólica e nevada, de principios do século XX.
Gabriel -Donal McCann- descobre tra-la cea como a súa muller -Anjelica Huston- se emociona escoitando unha vella canción. De volta á casa, ela cóntalle que a canción lle trouxo recordos dun pasado que él ignoraba: a existencia dun home, de nome Michael Furey, do que estivo namorada e que morreu por ela. Nun ambiente de reflexión, no poético e belo final do filme, Gabriel achégase á fiestra e coa voz en off, sobre as líricas imaxes en tono azul dos campos xeados de Irlanda, danos a coñecer a súa sensación de distanciamento e tristeza.
Na miña edición en castelán, esa persoa tan escéptica como sensible que era James Joyce, cóntao con estas palabras cheas de música, que parecen unha letanía:

De nuevo nevaba. Soñoliento, vio cómo los copos, de plata y de sombras, caían oblicuos hacia las luces. Había llegado la hora de variar su rumbo al Poniente. Sí, los diarios estaban en lo cierto: nevaba en toda Irlanda. Caía nieve en cada zona de la oscura planicie central y en las colinas calvas, caía suave sobre el mégano de Allen y, más al Oeste, suave caía sobre las sombrías, sediciosas aguas de Shannon. Caía así en todo el desolado cementerio de la loma donde yacía el cuerpo de Michael Furey, muerto. Reposaba, espesa, al azar sobre una cruz corva y sobre una losa, sobre las lanzas de la cancela y sobre las espinas yermas. Su alma caía lenta en la duermevela al oir caer la nieve leve sobre el universo y caer leve la nieve, como el descenso de su último ocaso, sobre todos los vivos y sobre los muertos.

23.2.05

In vino veritas

Cando aquel alemán de poboado bigote matou a Deus, descubriunos qué significaba a subxectividade do ben e do mal. Isto, pese a deixarnos sós ante a responsabilidade das nosas decisións, liberou o lastre dunha moral arbitraria e represiva.
Xoán Paulo II, un home que ten tan claro -ou iso din- que cousa é o ben e que cousa é o mal que incluso escribe libros sobre o tema, fixo varios descubrimentos sorprendentes: para o Deus do amor que dúas persoas do mesmo sexo se amen é produto dunha ideoloxía diabólica, pero para o Deus da compaixón promover que non se usen preservativos para evitar que a SIDA se cebe cos máis pobres é un comportamento bondadoso.
Persoalmente estes descubrimentos danme ganas de facer o mal para construír o ben.
Nietzsche dicía no Anticristo, que o do cristianismo trátase dun Deus degradado até o extremo de estar en contradición coa vida, en vez de ser a súa exaltación e a súa afirmación eterna. Deus encarna, así, a guerra á vida, á natureza, á vontade de vivir; representa a formulación de todas as calumnias contra o "máis acá" e de todos os embustes sobre o "mais alá". En Deus a nada queda divinizada; santifícase a vontade de nada.
Os viñedos máis nietzscheanos do mundo, nos que tamén se emprega o mal para facer o ben, son os do Alto Adigio italiano, perto da fronteira con Austria. Os labregos desa zona acostuman regar as cepas co fin de que se forme unha capa de xeo que as envolva, dándolles aspecto de candelabros. Paradoxicamente este xeo que conxela a viña é quen a protexe das xeadas.
Nietzsche, como bo dionisíaco que era, había gustar do viño, eu, como bo descendente de xentes do Ribeiro que son, gosto do viño, incluso Xoán Paulo, como bo cura que é, gosta do viño, pero se houbo alguén que cantou ao viño e á liberdade de maneira sublime foi o persa Omar Jayyam, rematemos con el:

Se te emborrachaches de viño, Jayyam, goza;
se estás cunha fermosa coma o tulipán, goza;
se todo neste mundo deixará de existir
ti, supón que non existes, e xa que existes, goza.

21.2.05

A insoportable levidade do ser galego

Escoitei hoxe, que ata hai pouco tempo e segundo as estatísticas que se facían coas levas militares, a altitude media dos españois era de 1,62 cms, oscilando o abano entre o 1,64 dos cataláns e o 1,60 dos galegos. Nas mesmas datas, a altitude media de, por exemplo os escoceses, chegaba ata os 1,71 cms. ¿É casual que foran os cataláns os mais altos e nós os mais baixos? Penso que non.
En setembro do 2004, a prensa británica fíxose eco dun estudo do Trinity College de Dublin sobre o ADN dos habitantes de Eire, chegando á conclusión de que as xentes mais próximas xenéticamente a eles, eran, xunto cos habitantes de Escocia, as do norte do estado español e portugués e, mais en concreto, os galegos. Non é pois, que os galegos tiveran a altura que tiñan porque a natureza non lles dera para mais, senón que a responsabilidade do seu raquitismo, tíñaa a deficiencia de protenias na alimentación que sufriran durante xeracións.
Un pediatra, comentaba recentemente nun xornal, que a estatura media galega xa se equiparara coa española. Segundo souben hoxe, a talla española equiparouse á súa vez coa europea, despois de teren crecido varios centímetros nos últimos anos. Visto o visto, polo menos en temas de estatura, xa conseguimos a arelada converxencia.
Porén, a realidade é cabezona. Os galegos seguimos a ter problemas para estaren á altura.
No ano 1968, tra-lo seu periplo por latinoamérica, Celso Emilio Ferreiro escribiu Viaxe ao pais dos ananos. Este libro pretendía mostrar a súa decepción coas caciquís institucións galegas da emigración e os seus comportamentos miserabeis. Pasados moitos anos diso, tanto a unha beira coma á outra do atlántico, o caciquismo galego continúa cunha saúde de ferro.
Tra-las eleccións xerais do 2004, Beiras falou de que na Galiza, se dera unha nova colonización na xente mais nova, o que explicaría que moitos deles optaran polo PSOE fronte ao BNG. Isto non deixa de ser un dato difícil de verificar, pero tra-lo referendum da Constitución Europea, evidenciouse que o comportamento electoral galego, cada día difire menos do do resto do Estado (ata deixamos de ser os mais abstencionistas) e que xusto no momento en que o debate nacional en Catalunya e en Euskadi colle envergadura, aquí seguimos en pitufilandia.
Somos pigmeos porque pasamos fame. Fame de información, fame de debate, fame de cultura. Non temos medios de comunicación dignos de tal nome e o entramado social que debería soster e fortalecer as opinións heterodoxas co pensamento de Estado, é prácticamente inexistente. A nosa capacidade crítica está morrendo de inanidade. Con este panorama é lóxico, que ante citas como a do 20-f, a participación e os síes en Ourense (provincia que non destaca polo seu dinamismo) estiveran entre os maiores do Estado.
Eça de Queiroz, nun deses diálogos tan ben escritos que integran Os Maias, pon na boca de Joao da Ega, ese pensamento que de cando en vez agroma en Portugal, sobre a hipotética integración do país luso en España. O provocador Ega, na súa impotencia, déixase cair na ironía. Di desexar que España os invada, para que ese Portugal que el considera pacato e inmóbil reaccione dunha vez. Os galegos "lamentablemente" xa non temos nin este recurso para reaccionarmos. A nós hai moito que nos invadiron. Sei que a de Ega é unha impostura e sei que a tentación da ironía ten algo de desmobilizadora. Invita ao derrotismo, sinal primeira da debilidade, facendo patente aquilo que dixo Montaigne con mais xeito: o que ten un lado descuberto, tenos todos.
Se cadra é infantil queixarse porque a maioría non pense coma un en lugar de faceren autocrítica. Ésta é sempre necesaria, pero é bo lembrar tamén que a xente actúa políticamente para tentar mudar á sociedade, non para que a sociedade os mude a eles. Os galegos non serán nación polos seus xens nen por esencias bretemosas, serano só porque decidan selo, porque crean que iso é bo para o seu desenrolo social e persoal. O debate sobre o modelo de Estado abrirase nesta lexislatura, nas próximas autonómicas xogámonos moito. Eu non descartaría que o PSdG se vira tentado á chamada do voto "útil", por iso, se o nacionalismo galego non obtén un bo resultado contra vento e marea, perderemos o carro das reformas constitucionais. Entón sí que seguiremos a ser por moito tempo un país de ananos.

19.2.05

O funambulista en aramios inestabeis

Recordouse estes días o bombardeo de Dresde e como o sentimento de culpabilidade alemá impide a lembranza deses mortos. Tópome cun artigo n´A Nosa Terra de Xosé M. Sarille, comentando tamén datos pouco políticamente correctos sobre a actuación aliada na segunda guerra mundial, e sen pretender afondar no tema, a casualidade quixo que hoxe coñecera o filme Europa de Lars Von Trier. Alén do seu vangardismo formal -uso da cor e do b/n- e os seus momentos de iluminación expresionista, é unha película que camiña no fráxil aramio do malinterpretable. Produciume moita incomodidade, e se cadra é por iso, que gostei dela.

Alemaña, ano 1945
Vemos uns camiños de ferro e a voz en off dun hipnotizador dí: cando conte ata dez estarás alá, entrarás na Europa.

Leopold Kessler, un estadounidense pacifista, é o revisor do tren que percorre a devastada Alemaña. Nel viaxan todos: o coronel americano indiferente á sorte dos vencidos, o tío de Kessler, alcohólico e nihilista, a reminiscencia alucinada dos xudeos famélicos deportados coma gando, o atentado contra Ravenstein o alcalde nomeado polos vencedores, Katharina a filla de Max Hartmann -dono da ferroviaria- hoxe colaboracionista cos aliados, onte cos nazis, que acabará morrendo dun xeito que xa víramos en The Godfather II, cando Frankie Pentangeli decidiu suicidarse cortando as veas na súa bañeira, como os antigos romanos.

Unha escea menos erótica que perversa: Katharina íspese ao tempo que lle confesa a Kessler que é unha werewolf (resistente pronazi fronte aos aliados). Pídelle a él, que veu a Europa porque xa era tempo de que alguén se compadecese dos alemáns, que lle demostre pois o seu afecto. Él faille o amor sen tenrura enriba dunha maqueta de trens, metáfora caricaturesca da Alemaña.

Kessler cea cos Hartman e co "Pater". Cando un, combate convencido da súa loita, é perdoado por Deus, dí este. ¿E os do outro bando? Tamén eles teñen conviccións, inquire Kessler. Deus está nos dous bandos, retrúcalle o cura. ¿E a quén non perdoa Deus?, intervén Katharina. Aos que non toman partido por bando nengún.

Inserto na loucura circundante, Leopold Kessler fai estourar o tren. Este descarrila e afúndese no río. Está atrapado e tenta sair desesperado antes de que a auga impida que poida respirar. Sabemos que afogará e flotará dentro do vagón, porque estabamos avisados que aos que non toman partido, Deus esquéceos.

Nesa loita final pola vida volve o hipnotizador: contarei ata dez, un... dous... tres... dez. Xa morreu.

17.2.05

Escrutinio mediático

Argumentaba George Berkeley: “esse est percipi”, a existencia (esse) das cousas consiste en seren percibidas (percipi). Ou dito doutro xeito as cousas non poseen unha existencia independente da mente que as percibe. Segundo este teólogo irlandés, cando ningunha mente finita percibe aos obxectos, estes siguen sendo percibidos pola mente infinita de Deus.
Neste descrido inicio de século o mais parecido a Deus -omnipotente e omnisciente- que se me ocorre son os mass-media. Entes que dan e quitan vida, deciden sobre a visibilidade ou a invisibilidade das persoas e das cousas e fan posible, ou non, que nós percibamos a realidade.
O sacerdocio deste deus ex machina, as distintas empresas que copan o mundo da comunicación, andan en guerra aberta –unha guerra de burgueses como dicían os revolucionarios rusos na primeira guerra mundial- ante a posibilidade de que se concedan novos canais de televisión. Uns queren que se amplíe a oferta no mercado analóxico aproveitando que teñen xa unha boa posición tomada (Canal Plus), outros non queren compartir os beneficios que xa obteñen nese mercado (Antena Tres ou Telecinco), e os outros temen que isto retrase a implantación da televisión dixital, onde agardan poder entrar no reparto do pastel (El Mundo ou a Cope). O mercado é suculento e o poder que otorga divino.
O capítulo do Quixote –apoveitemos que está de moda- onde o cura da aldea decide qué libros deben salvarse do lume e cales non, é unha boa mostra literaria da máxima: a información é poder. O párroco pese a considerar a maioría dos libros que enchen os estantes como perniciosos, deixa ben claro, que el ler, léraos todos. Os espectadores, ausentes como Don Quixote durante a queima, resígnanse en silencio mentras as empresas seguen loitando por ver quén será a mais beneficiada e quen poderá impoñer mellor o seu escrutinio da realidade.
Noutra banda, os que aspiran a seren protagonistas en lugar de espectadores, os que non teñen cabida nos medios mais alá dos quince minutos de fama que reivindicou Warhol, agárranse a aquilo que dixo F.H. Bradley: onde todo é malo, debe ser bo, coñece-lo pior, por iso len sobre todo os libros prohibidos, porque ao fin e ao cabo, a realidade que propuña Berkeley era tan inmaterial como a criada polos medios de comunicación, e igual de desmontable.

16.2.05

O Estado morreu, viva o Estado

Leo nun xornal que os traballadores de Ence revocaron por 149 votos a favor e 78 en contra ó comité de empresa que elixiran no 2002. Esta votación foi promovida por CCOO e UGT despois de que a CIG, maioritaria no comité ate agora, apoiara a postura do alcalde Fernández Lores, partidario de buscar un mellor emprazamento á fábrica. Din entusiasmados, por se había dúbidas da súa actividade desestabilizadora, que hoxe cae este comité e que no seu momento caerá tamén o despótico goberno municipal que quere limpar a beiramar de esterco. Como estes sindicatos non se presentarán, supoño que nas vindeiras eleccións municipais aplaudirán coas orellas ós candidatos do PP ou a un PSOE -o PSdG non existe- na liña Vázquez/Mariño.
Ninguén pode pedir ós traballadores desa empresa que renuncien ós seus postos de traballo, de feito tampouco o Concello de Pontevedra llelo pide, pero tampouco eles poden exixir solidariedade cando se trata de defender que determinados poderes fácticos fagan coa lei de costas, e con todas as leises, o que lles pete.
Fidalgo, o secretario xeral do mesmo sindicato que é tan belixerante co Concello Pontevedrés, fíxolle hoxe en Ferrolterra, as segundas voces a Touriño despois de que este, en funcións de Delegado do Goberno, entoara onte a cantinela do Vivimos no mellor dos mundos posibeis. Neste concerto a capella, os dous tenores tentan aplacar as críticas xurdidas en torno á postura adoptada en xeral polo Goberno Central no tema dos asteleiros públicos, e en concreto ó feito de estes beneficiar a outras zonas do Estado con mais cheiro a azahar e menos a colonia. Sostén o enxeñoso Fidalgo que a razón dos recortes de postos de traballo en Izar-Fene –moitos mais que os que ía xerar a manida fábrica de papel tisú na ría do Lérez- non hai que buscalos na política do goberno de Madrid, senón na falla de “competitividade da empresa “(sic).
Se unha administración decide regular cun claro propósito de beneficio social unha actividade empresarial, boicotéase coa colaboración dos poderes económicos e mediáticos mais demagogos e amordazantes (ler a ian no seu Anunciando o modelo Berlusconi). E se noutro caso, dende moitos sectores critícase que determinados poderes públicos non apoien mais efectivamente ós traballadores dunha comarca históricamente castigada, deféndese a esa administración ausente, e aléganse argumentos que mais parecen neoloxismos sacados dunha intervención no Foro de Davos que o discurso propio dun sindicato obreiro.
É sabido que para todo liberal, o mellor Estado é aquel que pasa desapercibido na vida económica pero que se fai rotúndamente presente no sistema de vixiancia e represión.
O discurso de CCOO parece cada vez seguir mais fielmente esta máxima.

13.2.05

Os vellos non deben presentarse.

Winston Churchill, no fin da súa carreira política, foi moi reacio a dimitir e deixar paso a Eden, ó que dende había tempo se perfilaba como o seu sucesor. Neses derradeiros momentos do mandato de Churchill, este apenas se adicaba a gobernar, só pensaba en organizar cumbres entre Eisenhower e os rusos. Víase a sí mesmo como unha peza imprescindible, dado o carisma adquirido durante a segunda guerra mundial, e capaz de conseguir que a tensión nuclerar –comezo da despois chamada guerra fría- se relaxase. O que non percebía o premier é que nin él nin a Gran Bretaña dese momento histórico tiñan xa a influencia e o poder que tiveran noutrora.
Aposto que Fraga Iribarne é un home que admira a Churchill, e que nalgún delirio de grandeza mesmo se ten comparado con él. Mágoa que haxa o pequeno obstáculo de que Churchill combatiu ó mesmo señor que bombardeou Gernika e que deu a man en Hendaia ó que foi xefe de Fraga durante non pouco tempo. Esquecendo estas miudeces, eu sí vexo un paralelismo nesa reticencia a retirárense e nese verse imprescindibles cando xa é evidente que o seu tempo pasou. É uso común entre os ben pensantes haxiógrafos, non remover moito os pasados escabrosos dos gobernantes, para non deslucir o que deberían ser os productos beningnos dunha carreira global. É así cómo se esquecen as posturas imperialistas de Churchill no tema da India, ou a súa represión á guerrilla antifascista en Grecia tra-la segunda guerra mundial (co apoio de Stalin iso sí), e é así tamén, que se realzan en Fraga as bondades aperturistas da súa lei de prensa e se lle apresenta hoxe en día como o mais aberto entre os do seu partido á descentralización, despois de seren él o que mais a combatiu. Non hai dúbida de que Fraga mudou moito en todo este tempo, o que non está tan claro é se foi por necesidade ou por convicción.
Igual que o presidente inglés, Fraga evita nomear sucesor para as próximas eleccións galegas, erixíndose él como a derradeira oportunidade dos seus para seguir na poltrona. Eu, que lamentaría que non tivese tempo para deixarnos as súas memorias, agardo que as perda e así poña un xusto corolario á súa biografía.
Ven ao caso, para rematar, un xugoso diálogo do filme Doutor Zhivago –disfrutei moito esta tarde véndoa- entre o inmoral Komarovsky e o idealista Pasha Antipov. Tras soster o primeiro que as persoas coa edade fanse mais tolerantes, Antipov espétalle: fanno para poderen tolerarse a sí mesmos.
Se cadra é isto o que lle pasa ao noso presidente.

11.2.05

Auggie Wren, o estanqueiro, fotografía Vigo

Auggie Wren dispara a súa cámara: Un home mira con tristeza infinita como o seu can fai as súas necesidades. Obsérvao co labio levemente enguruñado e un aceno de noxo na faciana. Outro –moreno de mostacho poblado- non acumula mais de trinta anos no Dni, pero aparenta quince mais no mapamundi da súa pel. Fala soio, mésase o bigote coa elegancia do aristócrata e rindo misterioso, desconcértanos a todos. Unha vella, con pelo curto e pendentes longos, fai esforzos titánicos para baixar dun coche, como se toda a presión atmosférica do mundo se concentrase nas súas pernas. Varias raparigas salerosas, de pantalóns apretados no cu ata a asfixia, descargan enerxía vital a borbotóns berrándolle ao seu móbil. Sae un mozo afouto e traxeado a paso tan decidido que ata parece que soubera con certeza cara onde vai, e un cacho do vestido daqueloutra muller, que paquidérmica e cargada de bolsas, cruzaba parecendo que arrastrara nelas uns cantos quilos de aburrimento. Detrás está o cego que vende lotería na entrada do mercado, e soña con que un día destes toque algo, silbando un bolero. E os repartidores de butano, e os repartidores de pan, e os repartidores de multas, e os amantes atarefados repartíndose todos os bicos que levan nos petos, como atarefado está o ionqui, facendo mais posturas ca modelo espida do pintor. O mesmo que dende o seu estudio, sospira anacrónico, por chegar a pintar a cotidianidade da cidade, tan ben como o fixo Johanes Veermer en Delf ou -pensa incisivo Auggie Wren- como Wayne Wang e Paul Auster en Brooklyn. Posted by Hello

8.2.05

Homenaxe ao Bartleby de Melville.

Conta Román Gubern que Georg Lukács denunciou no epílogo de O asalto á razón a “protección que os círculos dirixentes de EEUU dispensan ó arte abstracto, é dicir, ó arte conscentemente antihumano e antirrealista”.
Foi esta unha reacción fronte o realismo socialista que propuña unha pintura mais figurativa, narrativa e didáctica e que consideraba ás outras correntes artísticas veleidades burguesas. É curioso pensar que a pintura socialista chegou a un punto tal de repetición de temas estandarizados e lugares comúns que perdeu toda capacidade revolucionaria. No arte abstracto a forma e o xesto comíanse o espazo todo do significado e na pintura realista o exceso de significado avocouna á esterilidade. Este empacho de significado deuse tamén na poesía galega dos anos 60, cando despois de Celso Emilio a poesía social trillouse de tal xeito que acabou morrendo de éxito, e tivo que chegar Con pólvora e magnolias e o seu maior coidado estético, para traer un pouco de aire fresco.
Non sei se Pollock foi financiado pola CIA, nin creo que teña que sentirme culpable dos campos de traballo siberians cando vexo unha película de Einsenstein, pero sí sei que tanto a visión que da Pollock da realidade como a que da Einsenstein son necesarias. E que ao enfrontar unha coa outra, chego a unha especie de síntese que me satisface.
Este é o valor da negación. Sen contraposición continua non hai avance, todo remata enferruxado nas teas de araña da autocompracencia onanista.
Pero sigamos falando de dialéctica. Levo un tempo lendo Mínima Moralia de T.W. Adorno. Este libro ao contrario de outros, non propón unha moral en positivo, unha guía do home bo, un tratado sobre o xusto e o correcto, senón que a partir da crítica de aspectos concretos da realidade consegue destilar a súa alternativa. Como nunha radiografía, vemos o negativo da realidade. Propón implícitamente mediante o non.
Este é o valor de dicir non.
O outro día escoitei na radio un interesante debate entre Carlos Taibo e Nicolás Sartorius sobre a chamada Constitución Europea. O primerio defendía o non e o segundo o sí. Taibo estivo brillante denunciando entre outras cousas, cómo esta constitución supón unha posta ao día á baixa no que a dereitos sociais se refire. Denunciou a traición dos partidos socialistas europeos ao pactar con conservadores e liberais unha Unión Europea que deixa, polo seu propio deseño, cada vez mais estreito marxe de manobra para aplicar políticas socialdemócratas (a esquerda está tan desolada que xa non pide imposibles). No outro lado, un dos argumentos esgrimidos por Sartorius (recoñezo que é o que mais me fai dubidar) consistiu en criticar a “certos sectores da esquerda” que querendo parar os pés a EEUU non son quen de apoiar un maior investimento en gasto militar Europeo. E é certo que iso é así. Pero é necesario que sexa así. É necesaria esa negación por unha banda á política de EEUU e por outra a entrar nese xogo no que a soberanía é maior canto maior sexa a túa capacidade de matar. No final do debate, Sartorius, tentou levar a Taibo ao rego do políticamente correcto, convidándoo a que, tras teren discrepado fondamente, fixeran un chamamento conxunto e versallesco incitando á xente a ir votar. Taibo -e esta rebeldía primaria ao estilo Bartleby gustoume especialmente- negouse a facer tal cousa.
Este é o valor dos do non.
Fraga sempre chamou así ás xentes do nacionalismo galego, "os do non", sabendo que nesta sociedade borreguil, dicir o contrario do que dí o rabaño estigmatízate. Pero porque é preferible seren excepción a seren ovella, dicindo non a esta realidade mostramos que somos quen de imaxinar outra. Ou, por mete-lo pezuño na pequena polémica entre ian e Xan Hermida, o día que a esquerda canse de dicir non será a proba de que a realidade se converteu nun xigantesco e totalitario cadro naif ou nun eterno e alienante brochazo de cores abstracto.

7.2.05

Qassida


El primer teórico importante de la literatura Ibn Qutaiba (828-889), ofreció una descripción de la “qassida” típica que sería tenida en cuenta por poetas ulteriores: este autor sugirió que la “qassida” debía comenzar con la evocación de los lugares y el amor perdidos continuar con la descripción de un viaje y culminar en el tema real, un panegírico, una elegía o una sátira. Albert Hourani. “La historia de los árabes”
1
Cando neno pasei algún verán no lugar de Vilaverde, Concello de Melón. Recordo unha ocasión na que fun cun rapaz da aldea ao monte. A min –mais novo ca el, e mais urbanita- impresionábame ver con qué seguridade guiaba ás vacas e con qué soltura falaba o galego. Chegados a un punto, sentámonos nuns cotos, mentras os animais andaban a ramonear. Tras dun rato sen facer nada e un pouco aburridos, aquel rapaz volveume sorprender. Debuxou no chan un cadrado cun garabullo e propuxo xogarmos ao tres en raia. Eu, lento de reflexos e menos criativo, díxenlle que sí, pero dubidando que fora posible, ao non teren fichas de distintas cores. O compañeiro non tardou en resolver: nun minuto encontrou tres pedriñas claras e tres pedriñas escuras. Deste xeito botamos varias partidas, as vacas encheron o bandullo e cando chegou a hora, baixamos camiño á casa entre fentos e piñeiros. Amei esa aldea, alá está enterrada xente querida para min, pero hoxe, xa non hai rapaces, tampouco quedan vacas e o monte no que xogabamos, arde cada verán.
2
Alexandre
De Olímpia e Filipe o menino nasceu, mas ele aprendeu
Que seu pai foi un raio que veio do céu.
Caetano Veloso.

Puiden ver xa o último filme de Oliver Stone. Unha das viaxes mais extraordinarias da historia da humanidade. Evocación chea de nomes máxicos e resoantes: Macedonia, Tracia, Tiro e Gaza, Exipto, a batalla de Gaugamela que sería a fin de Darío, Babilonia, Ecbatana, Susa e Persépolis a dos grandes palacios persas, a lonxana provincia da Bactriana cos seus temidos escitas e as altas montañas nevadas do Himalaia. Unha rota sinalada, como con migas de pan, por tódalas Alexandrías fundadas dende o Mediterraneo ao Punjab.
Ptolomeo, un dos macedonios que acompañou a Alexandre Magno, e que ao regreso gobernaría Exipto, contando cando o heroe entra na cidade das murallas azuis, dí: Babilonia, a concubina na que é moi fácil entrar pero moi dificil sair. A atrapadora terra entre o Tigris e o Éufrates, os lugares polos que pasaron tantos imperios que se crían únicos e eternos, as mesmas terras que presencian hoxe, como os marines de Ohio mexan nas cinco patas dos touros alados escoitando Marilyn Manson.
3

Panexírico e sátira en torno a Anthonius Von Meegeren (1889-1947).
Roman Gubern cóntanos en Patologías de la imagen a historia deste personaxe. Era un holandés estudante de belas artes quen tras instalarse na Costa Azul adicouse clandestinamente a imitar a Veermer, pintor que naquela época non era moi apreciado. Meegeren especializouse e chegou a gañar moitos cartos imitandoo, ate o punto que un dos seus cadros, Encontro en Emaus, foi adquirido polo museu Boymans. En 1945 os americanos toparon nun soto Cristo e a adultera, e descobriron que fora mercado por 1.650.000 florins polo marechal Goering ao autor, sen que fora enviado a Berlin. Meegeren foi acusado de colaboracionista, e para conseguir que lle puxeran unha pena menor, confesou a súa actividade falsificadora pintando no cárcere Xesús entre os doutores. Se Meegeren vivira hoxe e se adicase ao audiovisual, ben podería ter sido o autor do último capítulo desa contenda mediática na que se está a converter a guerra do Irak. Esas espalladoras da verdade que son as axencias de noticias, deron por auténtica unha foto na que se vía un marine de raza negra secuestrado, atado e sendo apuntado na cabeza cun fusil diante dunha tea escura cunhas letras en árabe. O soldado resultou ser un madelman, e tanto a roupa como o fusil que o apuntan, parte do kit de atrezzo con que se vende ese boneco no mercado. A foto fíxose con tal pericia no tratamento da perspectiva que foi dada por verdadeira.
Se colleran a este novo Meegeren dixital volveríano acusar de colaboracionista. Desque Hollywood deixou atrás aos alemáns, aos rusos e mesmo aos alieníxenas, na súa construcción do desexable inimigo exterior, os candidatos son os árabes, os descendentes daquel Ibn Qutaiba que fixou a forma da “qassida”.Posted by Hello

2.2.05

Pais, nais e países

No “debate” sobre a Proposta de Novo Estatuto do Goberno Vasco, que coa ratificación necesaria legalmente, enviou o Parlamento de Euskadi ó Congreso dos Deputados, o Partido Popular e mais o PSOE repartíronse os papeis de policía bo e policía malo para pór en escea o pacto -alguén chamaríalle pinza- mediante o cal se negan a discutir nada do plantexado nese texto. Zapatero fixo de pai que lle da unha labazada ó fillo polo seu ben, e Rajoy de madrastra de Brancaneves, que non lle da unha malleira por se chama ó teléfono do menor. Pero ámbolos dous viñan soster o mesmo: Non hai ámbito de decisión vasco -Rajoy chegou a dicir que a mesma existencia de tal povo é pura metafísica-, a lexitimidade de Madrid é mais lexítima que a de Vitoria, e que é antidemocrático que co apoio do 51% -iso din eles- se pretenda cambiar o marco actual, pero non o é que co apoio do 49% -tamén o din eles- se pretenda impor o inmobilismo. Ibarretxe expúxolle a estes dous padrazos, que o povo vasco é un povo maduro, maior de idade, con arelas de se emancipar, e que por mais que se emperrenchen, qué é ou qué non é unha nación non o definen dous partidos conchabados nen as apisonadoras mediáticas que os acompañan, senón iso que Renan chamou o plebiscito cotidiano, a vontade da xente dese país de ser o que queiran ser. E, posto que ese plebiscito cotidiano, mais alá da metafísica constitucional do PP, inclínase en Euskadi -por mais dese 51-49 que tanto cacarexan- a favor dunha maior soberanía, tarde ou cedo haberá que se sentar e comezar a falar. Semella que a reforma da Constitución será inevitable a curto prazo e Euskadi e Catalunya están xa ben colocados na grella de saída, ¿U-la Galiza?

1.2.05

Sinfonía Catódica

Obertura. As imaxes das torres xemelgas a cair tra-lo impacto dos avións en cámara lenta no escaparate dunha tenda de electrodomésticos. Adagio. A imaxe de Bush en liña directa con Deus chamando á guerra santa. Sostenuto. ¿Gústache conducir? A imaxe dos mosqueperros das Azores. Moderato. A imaxe do bigote da estatua de Sadam evolta nas barras e estrelas. Un arao galegofalante embalsamado en petroleo. Os videos domésticos de Ben Laden. Andante. O novo condimento para enriquecer os teus pratos. As snuff movies dos decapitados en Irak. Allegro ma non troppo. A película sobre as vítimas de ETA a noite do 14-M. As imaxes dos turistas repoludos a bañarse nas praias. Allegretto con spiritu. Sí, as do maremoto no sureste asiático. Con brio. Sí, as do destino en promoción na túa axencia de viaxes. Scherzando. Fraga Iribarne a cabecear esvaido no Parlamento Galego. Mais turistas nunha praia do sur de España compartindo a area co cadaver hinchado dun usuario de patera. Forte. He dicho que no. Piu Forte. Aplausos bovinos. O coleccionable por fascículos de bonecas de porcelá. O concurso no que priman a delación e a felación. Fortissimo. Mais aplausos. Confesións de alcoba dunha nena mona. Prestissimo. E descoñecedora dos rudimentos da sintaxe castelá. Maestoso. Aplauso estrondoso. Asubíos xubilares. A peineta de Letizia Ortiz brillando cos flashes na fría arquitectura da Almudena. Vivacissimo. Reflexada nos lentes de Urdaci tras deletrear o último discurso do Papa. Apoteose. A pelvis de David Bisbal marcando as badaladas da Porta do Sol o 31 de decembro. Finale.