29.1.05

Outro poema é posible?

Bastante tempo antes de que T.W. Adorno dixera que despois de Auschwitz non se podía voltar a escribir poesía -e aproveito que se "celebrou" o 60 aniversario da liberación do campo para recordalo- Thomas Hardy (1840-1928) escribiu un poema titulado The Oxen (Os bois) do que gosto especialmente. É unha visión, se cadra naif, na que un vello a carón do lume cóntalle a un grupo de pícaros que as doce é a hora na que sucede algo altamente improbable para o lector: que os bois se axeonllen na corte. O poema é unha invitación a compartir por un intre esa credulidade marabillada dos nenos, e facernos esquecer cinismos como o Arbeit match frei (O traballo faravos libres). Pero Auschwitz sucedeu, e o naif, grazas ó relativismo imperante, acabou sendo unha corrente artística mais. Xa non podemos ser naif sen corre-lo risco de resultar patéticos, como moito podemos velo dende fóra e incluso disfrutalo estéticamente, por exemplo nos cadros de Grant Wood.
Hai unha película de Theo Angelopoulos que tocou o tema da inocencia. A mirada de Ulises. Dous irmáns a comezos do século vinte rodan coa súa cámara todo o que acontence ó seu redor, dende cousas banais como as clásicas saidas de fábricas ate o estoupido das múltiples guerras acontecidas nesa rexión xeográfica entre Grecia e os Balcáns. É moito o material conservado e coñecido, pero queda unha cinta na súa filmografía, que ningúen viu todavía. O contido, por certo, é algo moi familiar para a cultura galega: a imaxe dunha muller fiando na roca. ¿Unha evocación de Penélope?
Harvey Keitel, encarnando a este novo Ulises ainda mais escéptico, móvese percorrendo as fronteiras xeadas de todos esos paises, na busca do vello filme, na procura desa mirada virxe, esa visión do mundo inocente á que ainda ningúen puido acceder, facendo delo o motivo da súa existencia. Pero... ¿qué esperanzas temos para seguir na busca?
Recórdanos ó noso pesar Peter Sloterdijk na súa "Crítica de la razón cínica": (...)¿No está todo a favor de que el Gran Inquisidor ha triunfado, de que, consiguientemente un Jesús retornado sería quemado en la pira de la Santa Inquisición, de que un Nietzsche retornado perecería en las cámaras de gas, de que un Marx retornado se pudriría en vida en un campo de trabajo siberiano?. E segue: En el marxismo experimentamos el hundimiento de todo aquello que "lo racionalmente otro" prometía ser. É, con esta constatada decepción, que Ulises-Keitel observa a estatua de Lenin cargada a cachos nun ferry, despedazada, e sendo transportada Danubio abaixo, nunha das esceas mais belas e poéticas da película. ¿Será que só é posible a poesía do desencanto?

Sabemos que o posmodernismo é un sistema filosófico que interesa ó desenrolo neoliberal, tra-la caida do muro de Berlín a falla de inocencia é sublimada. Todo vale o mesmo porque todo carece de valor, é a fin das ideoloxías de Fukuyama. Pero ainda tendo en conta estas reservas, ¿a qué nos podemos aferrar?
O desamparo é grande, pero eu quero pensar que Ulises ainda ten esperanzas de ver cómo se axeonllan os bois. Se cadra cando toque porto e, alegre, abrace a Penélope.

Posted by Hello